'Rijksten zijn hun plicht vergeten: zorgen voor hun zwakke broeders'

Het broeit in het Westen. En die crisis gaat niet weg als de toplaag van deze landen achterover blijft leunen. Het hebben van geld en talenten schept ook een maatschappelijke verplichting die men vergeten is, stelt predikant Ruben van Zwieten: zorgen voor de zwakke broeder die almaar armer (en bozer) wordt.

"We staan op het dek van de Titanic". Schrijver Geert Mak wond er geen doekjes om bij interviewprogramma College Tour. Europa bevindt zich in een 'ernstige crisis', zo stelde hij en komt Donald Trump aan het roer in de VS dan zijn de rapen voor de hele wereld gaar.

Psychiater Joachim Maaz vatte het in Tegenlicht net even anders samen: "We zitten in een sociale wereldoorlog: van rijk tegen arm," stelde hij in de aflevering 'Wij zijn het volk' over een rechtse anti-immigrantenbeweging in Duitsland. 

Revolutie

Hoe je het ook formuleert, welke naam je het ook geeft: het is onrustig in Europa en de Verenigde Staten. Er hangt 'revolutie' in de lucht. En of dat een goede ontwikkeling is, valt te bezien. Brexit, de toenemende populariteit van populistische partijen in Europa en presidentskandidaat Trump vormen samen een broeinest waar vooralsnog geen antwoord op is gevonden.

 De eerste reactie bij veel mensen is een gevoel van machteloosheid, signaleert sociaal ondernemer en predikant Ruben van Zwieten: wat kun je nou zelf aan al die grote dingen doen? Niks toch? Hij ziet dat anders. Juist dit is het moment om op te staan, je mond open te trekken en wat – in je eigen omgeving – te gaan doen. Omdat iedereen een radertje is in het grote geheel.

  

C'est la fucking vie

Van Zwieten (33), ook wel 'predikant op de Zuidas' genoemd, neemt doorgaans geen blad voor de mond. In dit kerstinterview noemde Van Zwieten de nieuwe Nederlandse vertaling van de bijbel nog een ‘verneukeratieve verkrachting van het originele boek’ en wees hij erop dat de samenleving nooit af gaat zijn: "C’est la fucking vie". 

Vandaag is hij kritisch over de vele mensen die zien wat er gebeurt en niks doen. "We hebben een te grote groep Nederlanders die zwijgend en ontwijkend wegkijken." Het is zowaar het tegenovergestelde van wat onze premier onlangs zei: "Ik ben er voor de zwijgende meerderheid."

 

Niet zwijgen

Van Zwieten is het niet met Rutte eens: "Volgens mij is in het recht degene die nalaat te spreken ook strafbaar. Mensen die uit veiligheid of cynisme zich niet uitspreken, die groep moet zich nu wél laten horen. Je moet niet denken dat je ver van die crisis af staat."  

De machteloosheid die mensen voelen – wat kan ik nou doen aan een Brexit of vreemdelingenhaat? – is onterecht stelt hij. "Mensen zien zoiets gebeuren en denken: ik woon in Bilthoven en ben CFO van Brinkman Installatiegroep. Wat heb ik nou te maken met die crisis van populisme?"

 

Geen broederschap

"Maar diezelfde man heeft wel 600 medewerkers; dat zijn 600 gezinnen. Hij is niet de eindbaas, maar kan wel die eindbaas beïnvloeden. Hij kan bepalen wat er in de kerstspeech wordt gezegd, of er een kerstbonus in zit, wat voor marketing ze doen, hij kan bepalen of het bedrijf iets doet met vluchtelingen."

De kern van het probleem: mensen voelen de noodzaak van broederschap niet meer in Europa, stelt de ondernemer. De noodzaak om voor de ander, de zwakkere, te zorgen. ''Na de crisis hadden veel families een respectabele rendementsgroei, terwijl degene die een beetje wankel stond, onderuit is gegaan."  

Brexit 

"In Engeland is het verschil tussen de sterken en zwakkeren nog groter dan in Nederland. Dat die boosheid op zo’n onderwerp (als Brexit red.) tot uiting komt is niet zo vreemd. Als de sterke niet steeds de hand blijft uitreiken naar de zwakkere, dan wordt die zwakkere reddeloos. Hopeloos."

De bijbel staat vol met symbolische verhalen over broers: doorgaans een sterke (rijke) en een zwakke (arme). "Dat klinkt heel zwart wit, maar soms is het gewoon zo zwart wit in de samenleving. En op dit moment zou de scheiding tussen de sterke broeders en zwakkeren nog wel eens het grootste probleem kunnen worden van onze samenleving. Rijker zijn iets rijker, armer zijn iets armer. De een heeft wel een baan, de ander niet. De een moet eruit, de ander krijgt een loonsverhoging." 

 

Niet alleen op eigen kracht

 

Van Zwietens onderneming, De Nieuwe Poort, bevindt zich midden op de Zuidas en daarmee tussen de 'sterke broeders', de succesvolle mensen. "En dat zijn sterke broeders, niet vanwege enkel eigen kracht, maar ook omdat het hen gegeven is. En nu je dit hebt, zo is mijn overtuiging, is het ook je plicht om dat wat jou gegeven is door te geven. Talenten in de bijbel zijn letterlijk geldstukken, die zijn jou gegeven. En je bent echt een lul als je die zegen voor jezelf houdt. Waar ik me zorgen over maak is dat we hele generaties aan het opvoeden zijn, maar dit niet meegeven." 

Het gaat van Zwieten niet zozeer over 'nivelleren' via belastingen, benadrukt hij. Het gaat hem ook om iets simpels als je bewegen onder andere mensen, in andere vakgebieden. "Ga maar eens na wat de nevenfuncties van topbankiers zijn. Vaak zijn dat functies bij musea en universiteiten. Die organisaties zijn wel goed voor de wereld, maar daar zitten niet de kwetsbare groepen. Er zijn weinig bestuurders bij banken die nevenfuncties hebben het Rode Kruis, Human Rights Watch of het Leger des Heils, waar de kwetsbaarheid van de mens centraal staat."

NL2025

Het initiatief van meer dan 100 prominenten, waaronder Ralph Hamers en Feike Sijbesma, NL2025, vindt hij dan wel weer hoopgevend. Maar voor een personeelslid van Hamers’ ING voelt het misschien toch hypocriet: 7000 banen schrappen, zelf een paar ton loonsverhoging krijgen en dan met hoge dames en heren projectjes opzetten voor het verbeteren van Nederland?

Van Zwieten: "Het ontslag van 7000 mensen is niet per se slecht. Dat kan het gevolg zijn van iets onhoudbaars, waarna er weer iets nieuws wordt gecreëerd. Maar neem dan ook verantwoordelijkheid voor de mensen die nu op straat staan. Hoe zorgen we ervoor dat die mensen weer aan de slag kunnen? Want 45-plussers die bij een bank weggaan worden verscholen zzp’ers."

 

'Ons soort mensen'

 Maar de bal ligt dus niet alleen bij de ceo’s. Ook bij de man uit Bilthoven, benadrukt hij. Of de hoogopgeleide en prima verdienende manager uit Amsterdam. "Het komt er dus heel erg op aan of de sterke broeder vandaag de dag zijn eigen weg blijft gaan en onder 'ons soort mensen' het leven wil verder leven. Of dat hij zegt: ik moet mij over de ander ontfermen, want ik ben als sterke broeder een hoeder van mijn zwakke broeder."

Bron: RTL en van Zwieten