Oud apparaat belandt nog te vaak in vuilnisbak

De inzameling van gebruikte elektronische apparaten in Europa schiet ernstig tekort vanwege diefstal van materialen en luie consumenten die niet meewerken aan verantwoorde inzameling. Ook Nederland blijft ver achter bij koplopers als Zweden en Noorwegen, waar ruim driekwart van het elektronische afval verantwoord wordt verwerkt.


Dat staat in een rapport van Europese wetenschappers, onderzoekers en opsporingsambtenaren van Interpol dat zondag is verschenen. Nederlanders gooien onder meer te veel kleine elektronica in de vuilnisbak, zoals elektrische tandenborstels, usb-sticks en kapotte radio's.

Koelkastdiefstal geeft jaarlijks net zoveel broeikasgas als 5 miljoen auto's
In 2012 werd een derde van ons elektronische afval ingezameld; ongeveer gelijk aan het gemiddelde van alle Europese landen. Slechts 3,3 miljoen ton van de 9,5 miljoen ton Europees elektronisch afval wordt goed gerecycled.

Elektronisch afval is alles waar een stekker aan zit of met een accu of batterij erin. De gebruikte materialen zijn vaak schadelijk voor het milieu en kunnen worden hergebruikt. Binnen vier jaar moet 85 procent van het afval verantwoord worden verwerkt.

Criminele netwerken
Afgedankte apparaten verdwenen in het verleden met scheepsladingen tegelijk naar Afrikaanse en Aziatische landen. Het Europese onderzoek was onder meer bedoeld om te achterhalen of daar criminele netwerken achter zitten, maar dat bleek niet het geval.

'Voor georganiseerde criminaliteit is weinig bewijs gevonden', zegt Jaco Huisman, hoogleraar productrecycling in Delft en wetenschappelijk coördinator van het project. 'Het probleem van de tekortschietende verwerking blijkt dichter bij onze eigen voordeur te liggen.'

Zo blijkt dat van afgedankte koelkasten in Europa een groot deel van de compressoren wordt gestolen: 84- van de 300 duizend ton die jaarlijks wordt verwerkt. De compressor bevat onder meer koper en ijzer en is veel geld waard bij de schroothandelaar.

Dat veroorzaakt een groot milieuprobleem omdat veel oude koelkasten het gas cfk bevatten, dat vrijkomt als de compressor onoordeelkundig wordt losgeknipt. Cfk is een zeer sterk broeikasgas; het effect is 8500 keer zo sterk als dat van CO2. De compressordiefstal brengt jaarlijks evenveel broeikasgas in de atmosfeer als vijf miljoen Europese personenauto's.


Afvalbak Scandinavische landen en Zwitserland doen het aanzienlijk beter
Nederland doet het niet bijzonder goed, zegt Huisman. 'Uit eerdere studies kennen we onze probleempunten en daar wordt ook wel aan gewerkt. Op papier hebben we een goed systeem met veel inzamelpunten, ook voor kleine en grote apparaten. Toch verdwijnt nog heel wat elektronica gewoon in de afvalbak.'

Een mogelijke oplossing is volgens Huisman bekend: in gemeenten waar inwoners per kilo betalen voor ingeleverd afval zit de helft minder kleine apparaten in de afvalbak dan in gemeenten met een vast tarief. Anderzijds is het probleem deels cultureel bepaald, denkt hij. 'Scandinavische landen en Zwitserland doen het aanzienlijk beter. Dat komt grotendeels door een andere houding van de burger.'
Bronnen; Universiteit Delft, Volkskrant, EU