Aansprakelijkheid bij onderhandelen over overeenkomst

Sommige overeenkomsten zijn dermate belangrijk dat er lang over wordt onderhandeld. In die gevallen is het van belang om de juridische grenzen van onderhandelen te kennen en problemen te voorkomen. Wat is goed om te weten?

Onderhandelingen

Aanbod en aanvaarding. Een overeenkomst komt tot stand door het doen van een aanbod en het aanvaarden van dat aanbod. Normaal is dat gemakkelijk. “Ik kan 10 kuub metselzand voor € 500,- leveren” in combinatie met “Oké!” levert een overeenkomst op.

Onderhandelingen. In het geval van ingewikkeldere transacties is dat lastiger. Denk aan het sluiten van een zeer groot leveringscontract, een overeenkomst tot samenwerking of de verkoop van (een gedeelte van) uw onderneming. Dan wordt er onderhandeld en volgt aanbod na aanbod, totdat er op een gegeven moment een aanbod ligt dat aanvaard kan worden.

Aansprakelijkheid

Afbreken onderhandelingen toegestaan. In het Nederlandse recht geldt als hoofdregel dat u vrij bent om een overeenkomst aan te gaan met wie u wilt en om geen overeenkomst aan te gaan als u dat niet wilt. De hoofdregel is dus dat het afbreken van onderhandelingen is toegestaan.

Gewekt vertrouwen. Ook al voor het ontstaan van een overeenkomst kunt u in sommige gevallen aansprakelijk worden gehouden. Dat is het geval als u bij de andere partij het vertrouwen heeft gewekt dat de overeenkomst tot stand zal komen, waarna u alsnog de onderhandelingen afbreekt. Het vertrouwen van die andere partij moet ‘gerechtvaardigd’ zijn: er moet voldoende reden zijn om te vertrouwen op uw uitlatingen.

Schadevergoeding. Indien u bij de andere partij het gerechtvaardigd vertrouwen heeft gewekt dat de overeenkomst tot stand zou komen en u breekt de onderhandelingen dan af, dan moet u schadevergoeding betalen. Hoeveel u moet betalen, hangt af van de schade die is geleden en in hoeverre het vertrouwen is gewekt. Uw wederpartij zal uiteraard moeten bewijzen dat er schade is geleden.

Dooronderhandelen. Uw wederpartij kan ook van u verlangen dat u verdergaat met de onderhandelingen teneinde tot een overeenkomst te komen. Doet u dat niet vrijwillig, dan kan ook dat worden afgedwongen bij de rechter. Vaak wordt hier echter niet voor gekozen, omdat de relatie met de wederpartij al gebrouilleerd is.

Werkt ook in uw voordeel. U kunt zelf natuurlijk ook gebruik maken van de hiervoor genoemde mogelijkheden, indien u gerechtvaardigd heeft vertrouwd op mededelingen van uw wederpartij.

Voorkom problemen

Openheid loont. Zorg dat de wederpartij niet het idee krijgt dat er een overeenkomst tot stand zal komen, indien dat nog niet zeker is. Wees eerlijk over de mogelijkheid van het sluiten van een overeenkomst en beëindig de onderhandelingen op het moment dat u zeker weet dat het niets zal worden. De praktijk leert dat u op deze manier veel problemen voorkomt. Voorkomen is beter dan genezen!

Voorovereenkomst. Wenst u dat niet of wenst u meer zekerheid? Sluit dan vooraf met de wederpartij een voorovereenkomst af, waarin u opneemt op welk moment in het onderhandelingsproces aansprakelijkheid ontstaat. Tip. Vaak wordt de bepaling opgenomen dat afbreken van onderhandelingen altijd mogelijk is, zonder dat enige schadevergoeding hoeft te worden betaald.